اج دے ’سوکالڈ‘ دنشور سیانے اعتراض تاں کر دے ہین پئی عسکری ادارے سیاسی معاملیاں وچ ٹنگ کیوں اڑؤندے ہین؟ پر ایہ گل کر دیاں اوہ سیاستداناں دیاں کرتوتاں نوں اکھوں پروکھا رکھدے ہین. کیہ ایہ پاکستانی تاریخ دی سبھ توں وڈی سچائی نہیں پئی سیاستداناں دیاں نالائقیاں، آپسی لڑائیاں تے سازشاں جتھے اوہناں نوں کمزور کیتا اوتھے عسکری اداریاں نوں تکڑا وی کیتا تے شہ وی دتی پئی ایہ ’کارِ سرکار ساڈے وس دی گل نہیں، تسیں آپ سنبھالو سارے بکھیڑے‘.کیہ ست سالاں وچ چھے وزیر اعظماں دی اؤنی جانی پاکستان دی سیاسی تاریخ وچ عدم استحکام دے نال نال سیاستداناں دیاں اقتدار دی ہوس وچ ساریاں حداں ٹپن دی مثال نہیں؟ جیہنوں دیکھ کے اندازا لاؤنا کجھ اوکھا نہیں پئی ہن تک اک وی وزیرِ اعظم اپنی آئینی مدت پوری کیوں نہیں کر سکیا؟ پچھلیاں صرف تن اسمبلیاں اپنی آئینی مدت پوری کر سکیاں پر اوہنا ں دے وزیر اعظم کسے نہ کسے گلے مدت پوری ہون توں پہلاں ہی عہدا چھڈن تے مجبور کر دتے جاندے رہے. ایہدی نینہ وی دراصل پاکستان دی تاریخ دے پہلے دہاکے وچ ہی رکھ دتی گئی ہائی. لیاقت علی خان چار سال دو مہینے وزیر اعظم رہے جے اوہ شہید نہ کر دتے جاندے تے ہو سکدا ہائی پئی اوہ اپنی آئینی مدت پوری کر کے اؤن والیاں لئی کوئی اجہی لیہ بنا کے پچھے چھڈ جاندے تاں جے اوہناں پچھے اؤن والیاں نوں اوکھیائی نہ ہوندی. پتا نہیں اوہناں نوں قتل ہی ایس گلوں کیتا گیا ہووے پئی ایہو جہی کوئی پکی ٹھکی روایت نہ بن جاوے تے پاکستان وچ سیاسی استحکام نہ آ جاوے. ایہ گل عام آدمی تے سمجھدا ہائی پر جے نہیں سمجھے تے سیاستدان نہیں سمجھے پئی پاکستان نوں غیر مستحکم کون دیکھنا چاہندا ہے تے ایہدا فیدا کیہنوں ہونا ہائی؟ نہرو دا آکھنا پئی ’میں اینے چر وچ اونے پجامے نہیں بدلے پاکستان وچ جنے وزیرِ اعظم بدلے نیں‘. ایس ادلا بدلی پچھے ہندوستان دی ہی سازش ہائی پئی پاکستان نوں پکیاں لیہاں تے نہ پین دتا جائے. اج وی ’را‘ایہو کجھ کر رہی ہے.ہندوستان پہلے دن توں ہی پاکستان وچ حالات خراب کر کے ایہنوں استحکام توں روکدا رہیا. ہن ایہ گل سمجھن وچ کوئی اوکھیائی نہیں پئی الطاف جہیا مکرو کردار کھاندا پاکستان دا رہیا تے کھیڈدا ’را‘ دے ہتھاں وچ رہیا. ایہ ہی نہیں ساڈے بہت سارے حکمران وی پاکستان نوں غیر مستحکم ویکھن لئی ایہو کجھ کردے رہے. اج دی اپوزیشن دے کردار نوں موہرے رکھیے تے اج اوہناں دا بیانیا ایسے گل دوالے گھمدا ہے پئی پاکستان نوں پکے پیریں ٹرن نہ دتا جاوے. ایہدے وچ دنیا دیاں وڈیاں طاقتاں دی مداخلت تے سمجھ اؤندی ہے پئی پاکستان اپنے جنم ویلے دنیا دی سبھ توں وڈی مسلم حکومت ہائی. ایس لئی ہی اوہنوں دو ٹوٹے کیتا گیا ہائی. تے ہن وی اوہدی ہوند دنیا نوں اک اکھ نہیں سکھاندی.خاص کرانڈیا تے اسرائیل نوں تے پاکستان دا وجود ای ہضم نہیں ہو رہیا. تاں ہی تے ایہناں ملکاں دی کنڈ تے کھڑیاں امریکا تے برطانیا ورگیاں طاقتاں ایہنوں مکانا چاہندیاں ہین. جیہدے وچ ساڈے اپنے بہت سارے سیاستدان وی اوہناں طاقتاں دے بانہ بیلی ہین، جیویں ایتھوں دے وڈیرے(اوس ویلے دی اشرافیا) انگریز دے بانہ بیلی بنے سن. اج وی بہت سارے وڈیریاں دیاں اولاداں لوکاں نوں اوہ سرٹیفیکیٹ دکھاندے فخر محسوس کردے ہین جیہڑے انگریزاں اوہناں دے وڈیریاں نوں دتے. اوہناں وچوں بہتیاں دیاں اولاداں پاکستان دے وڈے سیاسی خاندان،اوہناں دے ادھورے کم نوں پورا کرن دے جتن کر رہے ہین. ایہدے وچ کوئی شک شبہ نہیں ہونا چاہی دا پئی پاکستان دی اشرافیا اوہو ہی ہے جیہناں دے وڈیرے انگریز دے مراعات یافتا سن.پاکستان تاریخ دے مڈھلے سال وی ایہو اشرافیا ملک دا بیڑا غرق کرن وچ پیش پیش ہائی. لیاقت علی خان دے اکھوں اولھے ہوندیاں ہی طالح آزما اشرافیا پاکستان دی بیڑی وچ وٹے پان لئی لانگڑ کس کے پڑ وچ آن کھلوتی ہائی.جیویں پہلا ذکر ہو چکا ہے پئی لیاقت علی خان دی شہادت ویلے خواجا ناظم الدین گورنر جنرل سن، اوہ ویکھ چکے سن پئی گورنر جنرل دا عہدہ علامتی ہے اصل طاقت وزیرِ اعظم کول ہے ایس لئی اوہناں گورنر جنرل ہوندے آپو ہی اپنی تقرری بطور وزیراعظم کر لئی تے ملک غلام محمد نوں اپنی تھاں گورنر جنرل مقرر کر دتا.ایہنوں ہوسِ اقتدار نہیں تے کیہ آکھاں گے؟ مڑ اؤندے سمے ایسے گورنر جنرل اوہناں دی حکومت دا گھٹ بھریا.ایتھوں ہی وزیرِ اعظماں دی اجہی اؤنی جانی دا مڈھ بجھا جیہڑی اج تک جاری ہے نالے اسمبلیاں نوں گھر گھلن دی شروعات وی ایسے توں ہوئی. ایہدے توں ہی عدالتی المیے نے جنم لتا جدوں اسمبلی دے سپیکر مولوی تمیزالدین دی درخواست تے جسٹس منیرنے ’نظریہ ضرورت‘ایجاد کیتا.جیہڑا جے وی ملک دیاں جڑاں وچ بیٹھا ہویا ہے. ناظم الدین لگ بھگ ڈیڑھ سال(17اکتوبر51ء توں 17اپریل53) وزیرِ اعظم رہے. اوہناں پچھوں محمد علی بوگرا وزیراعظم بنے اوہناں نوں دو سال چارمہینے مگروں گورنر جنرل اسکندر مرزا ہوراں اپنے پیش رو ملک غلام محمد دے نقشِ قدم تے چلدیاں برطرف کردتا. اوہناں پچھوں چودھری محمد علی ایہ عہدہ سنبھالیا پر اوہناں اک سال اک مہینے پچھوں گورنر جنرل نال اختلاف پاروں استعفا دے دتا ایتھوں، ’دو وڈیاں‘ دی لڑائی تے استعفے دی روایت نے جنم لیا. حسین شہید سہروردی وی اک سال اک مہینے بعد گورنر جنرل نال اختلاف دی بھینٹ چڑھ گئے. اوہناں نوں وی استعفا دینا پیا. اوہناں دے بعد آئی آئی چندریگر وزیر اعظم بنے پر اوہناں وی گورنر جنرل نال اختلاف پاروں صرف پونے دو مہینے پچھوں استعفا دے دتا.ایتھوں تک دی تاریخ سیاستداناں دی آپسی لڑا ئی تے مبنی ہائی. ایہدے بعد فیروز خان نون وزیراعظم بنے جیہناں نوں لگ بھگ دس مہینے پچھوں 7اکتوبر 58نوں جنرل ایوب خان نے گھر گھل دتا تے ملک وچ پہلا مارشل لاء کے اک نویں کم دی نینہ رکھ دتی.
 |Professor Razzaq Shahid){kind=link}