ساڈی موجودا پارلیمانی تاریخ وچوں اخلاقیات دا جنازا تے پتا نہیں کدوں دا نکل چکا ہے، جس پاروں ہر واری عوامی چوناں دے حوالے نال بڑا تماشا لگدا ہے، ہارن والیاں کدی وی ہار کھلے متھے قبول نہیں کیتی، سگوں جتن والیاں تے ہمیشا دھاندلی دا الزام ہی لایا ہے.دور نہیں جاندے، کجھ دن پہلاں ہون والیاں، سینیٹ دیاں چوناں نوں ای ویکھ لو، جیہدے”آفٹر شاکس“اجے تیک محسوس کیتے جا رہے ہین. کیویں اک اقلیتی گروپ اکثریتی پارٹی کولوں سینیٹ دی سیٹ ایویں کڈھ کے لے گیا جیوں مکھن چوں وال. بھاویں جتن والیاں لئی وی جتی سیٹ جان دا وبالِ بن گئی جیہڑے ہن تک اپنی جت دا جواز پیش کردیاں نہیں تھکدے، جد کہ ہارن والے ایہنوں ”کرپٹ پریکٹس“دا ناں دے کے ایہنوں جمہوریت دے متھے تے کِسے بدنما داغ توں وی ودھ ثابت کرن لئی سارا زور لا رہے ہین. گل کسے حد تک گوہ کرن والی ہے پئی اوسے ہی سینیٹ وچ دوجی سیٹ حکومت وڈی اکثریت نال جت گئی، فیر کیہ وجہ ہے پئی یوسف رضا گیلانی والی سیٹ کیوں ہار گئی؟ایہناں چوناں توں صرف دو دن پہلاں اک ویڈیو نکل کے سامنے آ گئی، جیہدے وچ یوسف رضا گیلانی دے صاحبزادے علی حیدر گیلانی کجھ اسمبلی ممبراں نوں اپنا ووٹ ضائع کرن دا طریقا سکھا رہے ہین، مزے دی گل ہے ایس ویڈیو دے سامنے اؤندیاں ہی اوہناں پریس کانفرنس کر کے ایہ گل من وی لئی پئی نہ صرف ایہ ویڈیو اصلی ہے سگوں اوہناں سینیٹ ممبراں کولوں اپنے والد لئی ووٹ منگے ہین. سوال ایہ ہے پئی ووٹ ضائع کرن والیاں نوں ایس کم کرن تے کِنے نفلاں دا ثواب ہویا؟ جے نہیں تے فیر اوہناں نوں ہو کیہ کیہ لالچ دتے گئے ہون گے؟ ایہ سبھ کجھ صرف ایس سینیٹ الیکشن وچ ای نہیں ہویاسگوں تن سال پہلاں عمران خان نے کے پی کے دے پی ٹی آئی دے اک دو نہیں کٹھے ویہ ایم پی اے، پارٹی چوں ایسے لئی کڈھ باہر کیتے سن پئی اوہناں اُمیدواراں کولوں ووٹ دین لئی پیسے لیے سن. بھاویں اوہ بڑا اوکھا ویلا سی، کجھ چر بعد ہی عوامی چوناں ہون جا رہیاں سن، بندے کڈھن دا مطلب پارٹی پوزیشن نوں وڈا جھٹکا دین برابر ہائی پر خان نے بہت وڈا جرأت مند قدم چک کے اک پاسے اوہناں کرپٹ لوکاں نوں قوم سامنے ننگیا ں کر کے رکھ دتا تے دوجا قوم نوں ایہ سنیہا وی دتا پئی اوہ صاف ستھری سیاست تے یقین رکھدے ہین تے دو نمبری نال الیکشن جت کے حکومت کرن دے حق وچ نہیں. کپتان دی ایسے گل نے اوہناں دی پارٹی نوں ایہناں چوناں وچ کے پی کے توں دو تہائی اکثریت نال کامیاب کروا کے دس دتا پئی اجے وی ایماندارانا سیاستداناں لئی لوکاں دے دلاں وچ تھاں تے قدر ہے.قوم ایس مقام تے اک دن اچ نہیں اپڑی سگوں ایہدا مڈھ پاکستان بنن نال ہی رکھیا جا چکا ہائی،جدوں طالع آزما پاکستانی سیاست دے سیاہ تے سفید دے مالک بن بیٹھے سن.پاکستان بنن پچھوں کوئی اک وی عوامی چوناں اجہیاں نہیں جیہناں نوں کسے وی ہسدے متھے قبول کیتا ہوئے.پاکستاں بنن توں پہلاں دسمبر1945وچ سانجھے ہندوستان وچ جیہڑیاں آخری چوناں ہوئیاں تے جیہڑیاں اؤندے سمے لئی قانون ساز اسمبلی دیاں چوناں وی آکھیاں جاندیاں ہین اوہ اک تے جداگانا بنیاداں تے ہوئیاں. جس وچ عام لوکی ووٹر نہیں سن سگوں خاص خاص بندیاں نوں ووٹ دین دا حق ہائی. ووٹر بنن لئی وڈی شرط جائیداد دا مالک ہونا تے ٹیکس دہندا ہونا ہائی.پورے ہندوستان وچ کجھ لکھ توں بہتے ووٹر نہیں سن.ایہناں چوناں وچ کانگرس نے اسی فی صد سیٹاں جتیاں. مسلم لیگ، مسلم اکثریتی علاقیاں وچوں سرحد توں علاوااکثر سیٹاں جتیاں تے کجھ غیر مسلم نمائندیاں نوں نال رلا کے، پاکستان دی پہلی انہتر69رکنی قانون ساز اسمبلی بنائی گئی.جس وچ 44نمائندے مشرقی پاکستان توں تے 25مغربی پاکستان توں لیے گئے. اک گل یاد رہوے پئی اوس ویلے تیک بلوچستان دا وجود نہیں ہائی. قلات وکھری ریاست ہائی جیہڑی اجے پاکستان وچ نہیں رلی ہائی، صرف کوئٹہ میونپلٹی توں اک نمائندا اسمبلی وچ شامل ہائی. پاکستان دی ایس قانون ساز اسمبلی دا پہلا، وڈا تے ضروری کم آئین سازی ہائی، پر ایہ اسمبلی نو سال تیک ملک نوں آئین ہی نہ دے سکی، سگوں اقتدار دی رسا کشی وچ ہی اک دوجے دیاں ٹنگا ں کھچدی رہی.جس کر کے نہ الیکشن کمن بنایا جا سکیا نہ ہی چوناں ویلے سر کرائیاں جا سکیاں.پاکستان بنن مگروں نویں سریوں عوامی چوناں دی بڑی لوڑ ہائی. پاکستان بنن مگروں پہلیاں چوناں مارچ 1951ء وچ ہوئیاں. لگ بھگ چار سال پچھوں. اوہ وی صرف پنجاب اسمبلی دیاں 197سیٹاں تے. ایس ویلے تیک اوہو ہی پرانا جداگانا طریقا ہی ورتیا گیا.کل دس لکھ ووٹراں وچوں صرف30فی صد یعنی3لکھ ووٹراں ایہناں چوناں وچ حصا لیا. جیہناں وچ مسلم لیگ سنے ست سیاسی جماعتاں شامل ہوئیاں. جد کہ سرحد اسمبلی لئی چوناں دسمبر1951ء وچ تے سندھ اسمبلی دیاں چوناں مئی 1953ء وچ کروائیاں جا سکیاں.تناں صوبیاں وچ مسلم لیگ اکثریت جماعت بن کے سامنے آئی،دوجے پاسے مشرقی پاکستان دی اسمبلی لئی چوناں دی واری اپریل1954وچ جا کے آئی. اوس ویلے تیک بنگالیاں نوں ایس گل دا پک ہو چکا ہائی پئی پاکستان سرکار اردو نوں سرکاری زبان بنان لئی بضد ہے. حالاں کہ ایس توں پہلاں 21فروری 1951نوں اوہ بنگالی زبان نوں سرکاری زبان بنان لئی کیتے گئے احتجاجی مظاہرے وچ جاناں دی قربانی دے چکے ہن.ایس حوالے نال اپنا فیصلا سنان دا اک سنہرا موقع مل رہیا ہائی جس توں اوہناں پورا پورا لابھ چکیا تے مشرقی پاکستان دیاں بنگالی قوم پرست پارٹیاں ”جگتو فرنٹ“ دے ناں تے کٹھیاں ہو کے چوناں وچ حصا لیا، جس وچ مسلم لیگ اپنے گھر وچ ہی (مسلم لیگ دی نینہ ڈھاکا وچ رکھی گئی ہائی) بُری طرح ہا رگئی.مارچ 1951ء توں،اپریل 1954ء تیک وقفے وقفے نال ہون والیاں صوبائی اسمبلی دیاں ایہناں ساریاں چوناں بارے ”جھرلو“ دی اصطلاح نال ایہناں دے دھاندلی زدا ہون دی نشاندہی کیتی گئی.ایہ دھاندلی دا کاکو رولا اجدا نہیں..!(چلدا)
 | Professor Razzaq Shahid){kind=link}