سیاست وچ مفادات اینے رچ گئے نیں پئی اج خلوص نوں ایہدے وچوں لبھنا نا ممکن دکھائی دے رہیا ہے۔ سیاستداناں ہن تک صرف اوہ ای کیتا جو اوہناں دے مفاد وچ ہائی۔ ہر قسم دے قانون، آئین نوں اپنی لوڑ لئی موم دی نک وانگ بنائی رکھیا ہے پئی ایہنوں جدوں چاہو جیویں چاہو موڑ لو۔ ایہو باز گشت سانوں حیاتی دے لگ بھگ ہر شعبے وچ نظر اؤندی ہے۔ دور نہیں جاندے، اج کل صرف نیب بارے ہون والی باز گشت نوں ہی دیکھ لو۔ نواز دور وچ، مشہورِ زمانا ”سیف الرحمان فیم احتساب قانون“ اصل وچ پی پی پی نوں دبان لئی لیانداہائی۔ اودوں پچھوں جنرل مشرف نے ایہنوں ترمیم کر کے نافذ کیتا، پر ایہدا مہاڑ سارابلیک میل کرن ول ای رکھیا جس کر کے ایہدی ساکھ ہی نہ رہی، اگوں پی پی پی تے نون لیگ نے اک دوجے نوں ڈران دھمکان لئی ورتا۔ جدوں موجودا حکومت دے دور وچ جدوں ایہناں دوناں وڈیاں پارٹیاں نوں ہتھ پایا تے ہر پاسے ”سیاسی انتقام“ دا کاکو رولا پے گیا تے دوویں جماعتاں نیب قانون وچ ترمیم سگوں ایس قانون نوں مڈھوں ہی ختم کرن لئی ہتھ پیر مار رہیاں ہین۔ ایہو ہی باقی سارے قانوناں دا حال ہے، خاص کر انتخابات توں متعلق جنے وی قانون ہین، سارے اپنے مفاد دے تحفظ لئی ہین۔حلقا بندیاں، ووٹر لسٹ، پولنگ سکیم تے پولنگ اسٹیشن سبھ کجھ ایہناں دی من مرضی نال ہی ہوند اآ رہیا ہے۔ جیویں کہ پہلے گل ہوئی ہے، 1970ء دیاں چوناں ویلے نہ حکومت دا الیکشن کمشن تے دبا ہائی نہ الیکشن کمشن کسے سیاسی جماعت دا لایا ہویا ہائی۔ دو وڈیا ں پارٹیاں عوامی لیگ تے پی پی پی نویاں جماعتاں سن، باقیاں وچوں کوئی وی قومی سطح دی پارٹی نہیں ہائی۔ ایس لئی 1970دے الیکشن نوں صاف، شفاف منیا گیا۔ 1977ء وچ پیپلز پارٹی دی حکومت ہائی۔ ایہدے وچ کوئی شک نہیں پئی بھٹو اک وڈا لیڈر ہائی اوہنے دنیا پر نوں ہلا کے رکھ دتا، نظریے نوں فروغ دتا، عوام نوں اپنے حقاں لئی لڑن لئی پریریا، پر حقی گل ایہ ہے پئی بھٹو وی عام سیاستداانں وانگ اپنے مفاد لئی سبھ کجھ داء تے لان والا، اقتدار لئی بھکھا ہائی۔ کئی حوالے دتے جا سکدے ہین، اوہنے ایوب دی کابینا وچ رہ کے ایوب نوں ذلیل کران دی کوئی کسر نہیں چھڈی پئی اوہدے ہوندے بھٹو نوں اقتداد دا کوئی موقع نہیں مل سکدا۔ ایس کر کے اوہ 65ء دی پاک انڈیا جنگ نوں اپنے لئی ورتنا چاہندا ہائی، اوہدا کہنا ہائی پئی ”جے اسیں جنگ جت لئی تے بطور وزیر خارجا اوہدا سارا کریڈٹ مینوں ملے گا، جے ہار گئے تاں سارا ملبا ایوب خان تے ڈگے گا پئی صدر تے اوہ ہی ہے“۔ 70دیاں چوناں وچ مجیب الرحمان دی واضع اکثریت دے باوجود اقتدار اوہنوں نہ دین وچ بھٹو دی”ضد“نوں نہیں بھلیا جا سکدا۔ اوہنوں پتا ہائی پئی مجیب الرحمان دے ہوندیاں سانجھے پاکستان وچ اوہنوں کدی اقتدار نہیں مل سکدا، تاں ہی بنگلا دیش بنن وچ اوہنوں قصور وار سمجھیا جاندا ہے۔ اقتدار وچ آ کے اوہنوں وی دوجے سیاستداناں وانگ اقتدار دا نشاء چڑھ گیا ہائی، اوہدے بہت سارے کم ثبوت دے طور تے دسے جا سکدے ہین۔ ایہو ای اقتدار دا نشاء ہائی جس کر کے اوہنے1973ء وچ آئین دی منظوری دا کریڈٹ لین مگروں، اپنی ودھدی ہوئی عوامی مقبولیت پاروں، عوامی لیڈر دی بجائے ”ڈکٹیٹر“ بنن دی پوری کوشش کیتی۔ تاں ہی ایس مقبولیت نوں کیش کروان لئی اوہنے ویلے توں پہلے چوناں کروان دا مشورا من لیا۔ بھٹو اپنی مقبولیت پاروں سیاسی جماعتاں جیہناں وچوں بُہتیاں کر کے مذہبی جماعتاں سن، اوہ وی اپنے اپنے فرقے دی نمائندگی پاروں عوامی پذیرائی توں محروم سن۔ ایس لئی بھٹو اوہناں نوں اپنے لئی کوئی خطرا نہیں سمجھداہائی۔ اوہ مقبول عوامی لیڈر ہون پاروں، ایہ گل وی خاطر وچ نہیں لیاندا اہائی پئی انٹر نیشنل اسٹبلشمنٹ اوہدے توں خُش نہیں، کیوں جے اوہنے عرب ملکاں نوں جیہڑے مشورے دتے اوہ سبھ باقی دنیا دے مفادات دے خلاف سن، فیر اسلامی دنیا نوں، جیہنوں انٹرنیشنل اسٹبلشمنٹ نے ہی محنت نال کھیرو کھیرو کیتا ہائی، اوہنوں کٹھیا ں کرنا شروع کر دتا، انج اصل وچ دنیا نوں اپنے خلاف اسلامک ورلڈ تے تھرڈ ورلڈ دے نویں بلاک بندے نظر آئے، ایس لئی، قبل از وقت چوناں دا اعلان ہوندیاں ہی، اسلامی جماعتاں سنے نواب زادا نصراللہ خان دی پاکستان جمہوری پارٹی تے اصغر خان دی تحریک استقلال ”قومی اتحاد“ دے پلیٹ فارم تے کٹھیاں ہو کے سامنے آ گئیاں۔ ایہ سبھ اینا اچانک ہائی پئی اک واری تے بھٹو وی ہل کے رہ گیا، اوہنوں کھیرو کھیرو مذہبی دھڑیا توں کوئی ڈر نہیں ہائی کیوں جے دنیا دیکھ چکی ہائی پئی ایہ اک دوجے دے پچھے نماز پڑھن نوں تیار نہیں سن، کئی موقعے اجہے آئے جتھے انتخابی مہم دوران اکو سٹیج تے بیٹھن تے ہتھ وچ ہتھ پا کے یلجہتی دا مظاہرا کرن دے باوجود نماز کٹھیا ں نہیں سن پڑھدے۔ ایہناں دے کٹھے ہون تے سارے فرقیاں دا کھلریا ووٹ اک تھاں کٹھا ہو گیا۔ جس کر کے بھٹو نوں کافی مشکل بنی۔ بلا مقابلا منتخب ہون دے شوق نے بھٹو دے خلاف نفرت دی نینہ رکھ دتی۔ایہدی لوڑ نہیں ہائی، بھٹو بڑے آرام نال دو تہائی اکثریت لے سکدا ہائی جیویں، چوناں دے نتائج توں وی صاف ظاہر ہے، پی پی پی نے قومی اسمبلی دیاں 200سیٹاں چوں 155جتیاں جود دو تہائی توں ودھ ہائی۔ دو تہائی اکثریت نال جتھے قانون سازی آسان ہو جاندی ہے اوتھے اپوزیشن دا کردار صرف ناں د ارہ جاندا ہے۔ ایہناں چوناں وچی گل ایہ ہائی پئی سوشلزم / کیمونزم مضبوط تے مذہبی سوچ ناکام ہوئی، ایہ مذہبی جماعتاں لئی قابلِ قبول نہیں ہائی۔ کیوں جے اوہناں د ایہ دعوا ہائی پئی ایہ ملک اسلام دے ناں تے بنیا ہائی ایتھے ہور کِسے نظام دی گنجائش نہیں، ایس نعرے تے ایہناں جماعتاں دی دال روٹی چلدی پئی ہائی، دوجا کیمونزم دا راہ روکن لئی ایہناں سیاسی جماعتاں نوں فارن فنڈنگ وی کسے کم نہ آئی۔دال روٹی حلال کرن خاطر ایہناں سبھناں چوناں وچ دھاندلی دا الزام لا کے احتجاج شروع کیتا جیہڑا چھیتی ہی”تحریکِ نظامِ مصطفیٰ“ وچ بدل گیا جیہدیاں واگاں انٹرنیشنل استبلشمنٹ دے ہتھ وچ سن تے موہرا جنرل ضیاء الحق ہائی۔(چلدا)
