اک ساڈا اپنا پاک پنجاب اے ۔اک پنجاب انڈیا وچ اے جتھے سکھ مزہب دے منن والے ڈھیر گنتی وچ نیں۔ایتھے گل تیجے پنجاب دے اک پنجابی لکھاری گیان سنگھ سندھو دی ہو رہی اے ۔ تیجے پنجاب توں مراد کینیڈا اے جتھے سکھ آبادی نے اپنا جھنڈا گڈیا ہویا اے۔برصغیر دی تقسیم دے بعد مشرقی پنجاب وچ سکھاں نوں کھل کھلا کے آزادی مانن دا حق نہ مل سکیا۔ نوجوان نسل ہندوواں دے ظلم تےنا انصافی ویکھ کے دوجے ملکاں دا راہ ویکھن لگ پئی۔1984 وچ گوردوارہ گولڈن ٹیمپل تے بھارتی سرکار نے انھے وا چڑھائی کر دتی ۔امرتسر وچ موجود گولڈن ٹیمپل تباہ برباد کردتا گیا۔سنت جرنیل سنگھ بھنڈراں والا تے اوس دے قریبی ساتھی ایس حملے دا نشانہ بن گۓ۔ مرن والے افراد دی تعداد ہزاراں وچ سی۔بہت سارا تاریخی ریکارڈ وی سڑ کے سواہ ہو گیا۔ اک بہت وڈی لائبریری سی جیہڑی سڑ کے کولا بن گئی۔ بعد وچ جیہڑے سکھ نوجوان بچ گۓ اوہناں نوں لبھ لبھ کے ماریا گیا ۔ اک سردارنی دے پنج پتر بھارتی پولیس نے اگڑ پچھڑ پھڑپھڑ کے مارے۔ ہر بستی تے ہر گلی محلے دے گھر گھر وچ پولیس نے نوجوان مار دتے۔ ایس طراں دکھاں درداں دی دھرتی وچوں سکھ نوجوان کینیڈا تے یور پ دے دوجے ملکاں وچ جانا شروع ہو گے۔
ان گاہےراہ وچ گیان سنگھ سندھو ہوراں سکھاں دیاں سماجی تےسیاسی کوششاں بارے چانن پایا اے۔ سکھاں نے انگریز دور وچ ای یورپ دے دیساں ول سفر شروع کر دتا سی۔1947 دے بعد پردیس جا کے اباد ہوون دا رجحان ہور ودھ گیا۔ اجوکے دور وچ کینیڈا واحد ملک اے جتھے سکھاں دا حکومت وچ وی عمل دخل اے۔سکولاں وچ پنجابی وچ تعلیم حاصل کرن دے موقعے موجود نیں۔وڈیاں وڈیاں سرکاری سیٹاں تے سکھ وکھائی دیندے نیں۔ اینی ازادی تے حق حقوق ملن دے باوھود مشرقی پنجاب وچ سکھ قوم دی حالت بہتر نہیں ہو سکی۔ ایہ اک وڈا المیہ اے جس پاروں سکھ قوم بے چینی دا شکار اے۔ ہن سکھ اپنے اپ نوں سیاسی ظور تے مضبوط کرن دے حیلے کر رہے نیں- پوری دنیا دے سکھ اکٹھے ہو کے اپنےواسطے اپنی قوم دے واسطے کجھ کر گزرن دی راہ تے چل پئے نیں۔ اک دانشور ڈیوڈ کل گور گیان سنگھ سندھو دی ایس کتاب بار ے لکھدا اے جے "گیان سنگھ سندھو نے اپنی جیون کہانی بیان کردیاں بڑے سوہنے ڈھنگ نال کینیڈا وسدے سکھاں دے اتہاس تے بڑا ودھیا تبصرہ کیتا اے۔ ایس کتاب وچ زندگی نوں اگے ودھان لئی غیر معمولی لوکاں دی جدو جہد دی انمول کہانی درج اے۔ "اک ہور لکھارن پرسدھ کور دے لفظاں وچ " کینیڈا دے سکھاں دی سب توں وڈی کہانی وچ اپنی زندگی بن دے ان گاہے راہ اوہدی ہوند نوں گھیر لیندی اے۔اپنے آپ وچ ڈوب لین والی لکھت۔"اک مشہور دانشور تے ادیب جے تیغ سنگھ اننت نے ایس کتاب دی لکھاری گیان سنگھ سندھو نوں پنجابی ادب تے ثقافت دا بھر وگدا دریا قرار دتا اے۔ پروفیسر عاشق رحیل ہوراں ایس کتاب نوں گورمکھی توں شاہ مکھی وچ التھیا اے ۔ پروفیسر عاشق رحیل دی پنجابی ادب دی اجوکی رفتار تے پوری پوری توجہ اے۔اوہ پہلاں وی گورمکھی وچ چھپیاں کئی اک کتاباں سامنے لیا چکے نیں۔ ایس کتاب بارے ایہناں دی راے ویکھو۔ " 1984 وچ ہون والے "نیلا تارا ساکا "بارے وی کھل کے لکھیا اے کیوں جو اوہناں دے مقدس مقام دربار صاحب تے گورنمنٹ دا ظلم کوئی فراموش کرن والی گل نہیں سی۔ایہدے لئی اوہناں نوں کینیڈا توں آ کے پاکستان دا سفر وی کرنا پیا ۔سردار ہوراں دی انتھک محنت تے اپنی قوم نال پیار دا ویروا جنا وی کیتا جاوےتھوڑا اے۔" تاریخ دے ورقے پلٹدی ایہ کتاب اپنے اندر بہت کجھ سمجھن سمجھان لئی سوال رکھدی اے۔کسے وی قوم وچ جد جاگرتی پیدا ہو جاوے اوس دی کامیابی دی منزل نیڑے نیڑے ای وکھائی دین لگ پیندی اے۔سکھ قوم جاگ چکی اے تے اپنا نفع نقصان سمجھدی اے ۔
